Dictionary Works for Classical Languages in Slovenia Between the Middle Ages and the Beginnings of Lexicography

–

Full citation – Référence complète:
Hriberšek, M. “Dictionary Works for Classical Languages in Slovenia Between the Middle Ages and the Beginnings of Lexicography”. Živa Antika / Antiquité Vivante 76.1-2 (2026), pp. 413–460.

DOI: XXXXX

Download this article – Téléchargez cet article

Abstract. – The history of dictionary-making for classical languages in the area of present-day Slovenia reaches back to the 14th century, the period from which the oldest preserved manuscript that can be deemed a dictionary originates. The majority of lexicographic works written in the Middle Ages were, for various reasons, lost. The manuscripts and codices pre-served today in Slovenia are rare; some survived in foreign libraries and archives, while all traces of others were lost over time. The medieval codices including lexicographic texts and manuscripts containing excerpts from them do not show any peculiarities that would distinctly mark this territory; they are mostly transcripts of the best-known dictionaries produced across Western Europe at the time, although some were also produced by individual authors, for which it is not known whether they were intended for personal or wider use. The first serious attempts at lexicography for classical languages in Slovenia date back to the 16th century, the period marking the end of Humanism and the Reformation. During this period, the first printed lexicographic work was also produced, namely the four-language Dictionarium quatuor linguarum by the German intellectual and scho-lar Hieronymus Megiser, although this is more a four-language collecti-on of words than a true dictionary. All dictionaries produced later, with the exception of two school dictionaries and a few smaller, handy dic-tionaries of individual Classical authors, remained in manuscript form. The first more extensive dictionary of classical languages, the Latinsko-slovenski slovar, was compiled between 1890 and 1918 under the edi-torship of the classical philologist Fran Wiesthaler. Due to numerous complicating circumstances, it was published in full for the first time only in 2007. The dictionaries written in Slovenia since the Middle Ages have overwhelmingly been written in Latin; the only Slovenian dictionary of Ancient Greek published in hard copy is the school dictionary Grško-slovenski slovar, first published in 1915 and revised and updated in 2015.

Bibliography. –

Ahačič, K. (2007a) “Primeri nekaj sklanjatev in spregatev v Megiserjevem Dictionarium qua­­tuor linguarum 1592”, Jezikoslovni zapiski, 13(1–2), pp. 23–32.
Ahačič, K. (2007b) Zgodovina misli o jeziku in književnosti na Slovenskem. Protestantizem. Ljub­ljana: Založba ZRC, ZRC SAZU.
Allen, P. S. (1914). The Age of Erasmus. Oxford: Clarendon Press.
ARS – Arhiv Republike Slovenije (Archives of the Republic of Slovenia)
Barbero, G. (1990) “Contributi allo studio del Liber glossarum”, Aevum, 64, pp. 151–174.
BAV – Bibliotheca Apostolica Vaticana – Cod. Vat. Lat. – Codices Vaticani Latini
Benzing, J. (1953) “Bechtermünz, Heinrich”, Neue Deutsche Biographie, 1, pp. 694–695.
Berger, S. (1879a) De glossariis et compendiis exegeticis quibusdam medii aevi, sive de lib­ris Ansileubi Papiae Hugutionis Guill. Britonis de Catholicon Mammotrecto aliis dis­ser­ta­tio critica. Diss. Paris: apud Berger-Levrault & Sodales, apud G. Fischbacher.
Berger, S. (1879b). La Bible au seizième siècle. Paris: Berger-Levrault et Cie, Librairie San­doz & Fischbacher.
Bergmann, R., Stricker, S. (eds.) (2005) Katalog der althochdeutschen und altsächsischen Glos­senhandschriften. 5 Bände + 1 Tafelband. Berlin; New York: Walter de Gruyter 2005.
Bishop, T. A. M. (1978) “The prototype of Liber glossarum”, in Parkes, M. B. and Watson, A. G. (eds.) Medieval Scribes, Manuscripts and Libraries. Essays presented to N. R. Ker. London: Scolar Press, pp. 69–86.
Borić, M., Blažević, Z. and Marotti, B. (eds.) (2018) Faust Vrančić i njegovo doba. Zbornik ra­dova s Međunarodnoga znanstvenoga skupa održanoga u povodu 400. obljetnice ob­jav­lji­vanja Novih strojeva Fausta Vrančića: Vodice – Šibenik, 22.–23. rujna 2015. Prvić Lu­ka: Memorijalni centar “Faust Vrančić”.
Borsa, G. (1980). Clavis Typographorum Librariorumque Italiae 1465–1600. Tomus I. Bu­da­pest: Akadémiai Kiadó.
Boulanger, J. C. (2003) Les inventeurs de dictionnaires. De’l eduba des scribes mé­so­po­ta­mi­ens au scriptorium des moines médiévaux. Ottawa: Les Presses de l’Université d’ Ot­ta­wa.
Braun, J. (1889) “Renner, Franz”, Allgemeine Deutsche Biographie, 28, p. 228.
Bravi, G. O., Ceresoli, M. G. and Lo Monaco, F. (eds.) (2002) Ambrogio Calepio detto il Ca­le­pino e il suo dizionario. Bergamo: Provincia di Bergamo.
Breznik, A. (1926) “Slovenski slovarji”, Razprave Znanstvenega društva za humanistične ve­de v Ljubljani, 3, pp. 110–174.
Brito, G. (1968) Brito Metricus: A Mediaeval Verse Treatise on Greek and Hebrew Words. Da­ly L. W. (ed.). Philadelphia: University of Philadelphia Press.
Brito, G. (1975) Summa Britonis Sive Guillelmi Britonis Expositiones Vocabularum Biblie. 2 vols. Bernadine A. Daly and Lloyd W. Daly (eds.). Padua: Editrice Antenore.
BSB – Bayerische Staatsbibliothek
CBM (1908). Catalogue of books printed in the XVth century now in the British Museum. Part II: Xylographica and Books printed with types at Mainz, Strassburg, Bamberg and Co­lo­gne. London: Oxford University Press.
CBM (1924) Catalogue of books printed in the XVth century now in the British Museum. Part V: Venice. London: Oxford University Press.
CBM (1930) Catalogue of books printed in the XVth century now in the British Museum. Part V: Italy: Foligno Ferrara Florence Milan Bologna Naples Perugia and Treviso. Lon­don: Oxford University Press.
Cervani, R. (2009) “Papias”, in Stammerjohann, H. (ed.) (2009), pp. 1122–1123.
Claes, F. (1977) Bibliographisches Verzeichnis der deutschen Vokabulare und Wörterbücher, ge­druckt bis 1600. Hildesheim; New York: Georg Olms Verlag.
Collison, R. L. (1982) A History of Foreign-Language Dictionaries, London: Andrè Deutsch.
Considine, J. (ed.) (2019a) The Cambridge World History of Lexicography. Cambridge: Cam­bridge University Press.
Considine, J. (ed.) (2019b) “Medieval Latin Christendom”, in Considine, J. (ed.) (2019a), pp. 267–289.
Copinger, W. A. (1895) Supplement to Hain’s Repertorium bibliographicum. 2 vols. London: Hen­ry Sotheran.
Cremascoli, G. (1968) “Uguccione da Pisa: saggio bibliografico”, Aevum, 42(1–2), pp. 123–168.
Cremascoli, G. (1969) “Ricerche sul lessicografo Papia”, Aevum, 43(1–2), pp. 31–55.
Curk, J., Vidmar, P. and Radovanovič, S. (2008) Samostani na Slovenskem do leta 1780. Ma­ri­bor: Ostroga, 2008.
Dalmatin, J. (1584) Biblia, tu ie, vse Svetu pismu, Stariga inu Noviga testamenta / slovenski, tol­mazhena, skusi Iuria Dalmatina = Bibel, das ist, die gantze heilige Schrifft: windisch. Ge­druckt in … Wittemberg: durch Hans Kraffts Erben.
Daly, L. W. (1966) “Guillelmus Brito and his works”, The Library Chronicle, 32, pp. 1–17.
DB – Digitale Bibliothek
De Mauro, T. (2009) “Calepio, Ambrogio”, in Stammerjohann, H. (ed.) (2009), pp. 247–248.
de Smet, G. A. R. (2009) “Dasypodius, Petrus (G. Hasenfratz, also Hasenfus)”, in Stam­mer­jo­hann, H. (ed.) (2009), pp. 357–358.
Denery, D. G. II. (2005) Seeing and Being Seen in the Later Medieval World. Optics, Theo­lo­gy and Religious Life. Cambridge: Cambridge University Press, New York.
Doblinger, M. (1905) “Hieronymus Megisers Leben und Werke”, Mitteilungen des Instituts für österreichische Geschichtsforschung, 26, pp. 431–478.
Dolinar, F. M., Kološa, V., Trpin, D. (1990) Rokopisi Arhiva Republike Slovenije. Ljubljana: Ar­hiv Republike Slovenije.
Dukat, V. (1925) “Rječnik Fausta Vrančića”, Rad Jugoslavenske akademije znanosti i um­jet­nos­ti, 231, Razred historičko-filologičkoga i filozofičko-juridičkoga, 101, pp. 102–136.
Elze, T. (1885) “Hieronymus Megiser”, Allgemeine Deutsche Biographie, 21, pp. 183–185.
Estreicher, K. (1875) Bibliografia polska XV.–XVI. stólecia. Kraków: Uniwersytet Ja­giel­loński.
Filipović, R. (1986) “The Beginnings of Lexicography in Croatia”, in Hartmann, R. R. K. (ed.) The History of Lexicography. Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins Pub­li­shing Company, pp. 67–70.
Flint, V. I. J. (1995) “Honorius Augustodunensis of Regensburg”, in Geary, P. J. (ed.) Au­thors of the Middle Ages II, Nos. 5–6 (Historical and Religious Writers of the Latin West). Aldershot: Variorum.
Franolić, B. (1976) “Was Faust Vrančić the First Croatian Lexicographer?”, Annali dell’Isti­tu­to universitario orientale di Napoli. Sezione slava (Roma), 19, pp. 178–182.
Gallina, A. (1959) Contributi alla storia della lessicografia italo-spagnola dei secoli XVI e XVII. Firenze: Leo S: Olschki.
Gamba, E. (2019). In Inclita Venetiarum Civitate«. Editori e tipografi bergamaschi a Ve­ne­zia dal XV al XVI secolo. Bergamo: Archivio Bergamasco, Centro Studi e Ricerche, 2019.
Gantar, K. (1970) “Das älteste lateinische Wörterbuch in Slowenien”, Živa antika, 20, pp. 231–240.
Gatti, P. (2001) Studi osberniani. Genova: Dipartimento di archeologia, filologia classica e lo­ro tradizioni.
Geldner, F. (1959) “Drach (Drachus, Trach), Peter der Mittlere”, Neue Deutsche Biographie, 4, pp. 94–95.
Germann, M. (2004) “Mittelalterliche Hilfsmittel zum Bibelstudium: wie benutzte man eine ka­ro­lingische Glossenhandschrift und den ‘Mammotrectus’, Beromünster, 1470?” Librarium, 47, pp. 134–148.
Gjurin, V. (1987) Slovensko slovarstvo do prvega knjižnega slovarja. Magistrska naloga. Ljub­ljana: [V. Gjurin], 1987.
Goetz, G (1923) De glossariorum Latinorum origine et fatis. Lipsiae et Berolini: Teubner.
Goetz, G. (1891) “Der Liber glossarum”, Abhandlungen der Königlich Sächsischen Gesell­schaft der Wissenschaften. Philologisch-historische Classe, 13(2), pp. 211–289.
Goetz, G. (1903). “Papias und seine Quellen”, Sitzungsberichte der Königlichen Bayer. Aka­de­mie der Wissenschaften, Philosophisch-philologische Classe, pp. 267–286.
Golob, N. (1994) Srednjeveški kodeksi iz Stične: XII. stoletje. Ljubljana: Slovenska knjiga.
Golob, N. (1996) Twelfth-century Cistercian manuscripts: the Sitticum collection. Ljubljana: Slo­venska knjiga; London: H. Miller Publishers.
Golob, N. (2006) Srednjeveški rokopisi iz Žičke kartuzije (1160–1560). Ljubljana: Narodna ga­le­rija.
Golob, N. (2007) Kulturna dediščina Žičke kartuzije. Slovenske Konjice: Občina, 2007.
Golob, N. (2010) Manuscripta: knjižno slikarstvo v srednjeveških rokopisih iz Narodne in uni­ver­zitetne knjižnice v Ljubljani. Katalog: Narodna galerija, 7. september – 7. no­vem­ber 2010. Ljubljana: Narodna galerija: Filozofska fakulteta.
Golob, N. (2012) “Katalog knjižnega slikarstva v srednjeveških rokopisih in inkunabulah”, in Marinič, D. and Filipič, I. (eds.) Srednjeveške in renesančne knjižne umetnine iz za­klad­nice Nadškofije Maribor. Maribor: Evropski kulturni in tehnološki center Maribor, pp. 38–234.
Golob, N. (2018) Srednjeveški rokopisi in rokopisni fragmenti. Arhiv Republike Slovenije. Ljub­ljana: Slovenska akademija znanosti in umetnosti; Arhiv Republike Slovenije.
Golob, N. (2021) Srednjeveški rokopisi in rokopisni fragmenti. Narodna in uiverzitetna knjiž­nica. 1. del. Ljubljana: Slovenska akademija znanosti in umetnosti; NUK.
Golob, N. (2025) Pozdravljen, ti, ki bereš. Literatura v srednjem veku na Slovenskem in nje­no občinstvo. Celovec; Mohorjeva družba; Ljubljana: Filozofska fakulteta, Znanstvena za­lož­ba.
Grondeux, A. (2009a) “Liber glossarum”, in Stammerjohann, H. (ed.) (2009), pp. 905–906.
Grondeux, A. (2009b) “William Brito”, in Stammerjohann, H. (ed.) (2009), pp. 1643–1644.
Grondeux, A., Cinato, F. (2018) “Nouvelles hypothèses sur l’origine du Liber glossarum”, Ar­chi­vum Latinitatis Medii Aevi, 76, pp. 61–100.
Grubmüller, K. (1967) ‘Vocabularius Ex quo’. Untersuchungen zu lateinisch-deutschen Vo­ka­bu­laren des Spätmittelalters. Diss. München: [Klaus Grubmüller], 1967.
Grubmüller, K. (1967) ‘Vocabularius Ex quo’. Untersuchungen zu lateinisch-deutschen Vo­ka­bu­laren des Spätmittelalters. München: Beck.
Grubmüller, K. (1988–2001) “’Vocabularius Ex quo’”. Überlieferungsgeschichtliche Aus­ga­be. Grubmüller, K., Schnell, B., Stahl, Hans-Jürgen, Auer, Erltraud and Pawis, Reinhard (eds.). Band I: Einleitung. Tübingen: Max Niemeyer Verlag, 1988; Band II: Text A–C. Tü­bingen: Max Niemeyer Verlag, 1988; Band III: Text D–K. Tübingen: Max Niemeyer Ver­lag, 1988; Band IV: Text L–P. Tübingen: Max Niemeyer Verlag, 1989; Band V: Text Q–Z. Tübingen: Max Niemeyer Verlag, 1989; Band VI: Index zum deutschen Wortgut des »Vocabularius Ex quo«. Auf Grund der Vorarbeiten von Erltraud Auer, Regina Frisch, Reinhard Pawis und Hans-Jürgen Stahl unter Mitwirkung von Markus Stock he­raus­ge­geben von Klaus Grubmüller Tübingen: Max Niemeyer Verlag.
Gspan, A. and Badalić, J. (1957) Inkunabule v Sloveniji. Incunabula quae in Slovenia as­ser­van­tur. Ljubljana: Academia scientiarum et artium Slovenica, Classis II. Philologia et lit­terae.
GW – Gesamtkatalog der Wiegendrucke
Hain, L. (1831) Repertorium bibliographicum: in quo libri omnes ab arte typographica in­ven­ta usque ad annum MD. typis expressi ordine alphabetico vel simpliciter enu­me­ran­tur vel adcuratius recensentur. Voluminis II Pars I: H – O. Stuttgartiae et Lutetiae Pa­ri­si­o­rum; J. G. Cotta; Jul. Renouard.
Hartweg, F. (1995) “Petrus Dasypodius. Un lexicographe suisse fait école à Stras­bourg”, Études germaniques, 50, pp. 397–412.
Hriberšek, M. (2010) “Per aspera: a Latin-Slovenian dictionary 113 years in the making (1894–2007).” Živa antika, 60(1–2), pp. 125-138.
ISTC – Incunabula Short Title Catalogue
Janko, A. (1987, 1996) “Nemško literarno tvorstvo na Slovenskem v 16. stoletju”, in Ja­ko­pin, F., Kerševan, M. and Pogačnik, J. (eds.) III. Trubarjev zbornik: prispevki z med­na­rod­nega znanstvenega simpozija Reformacija na Slovenskem, Ljubljana, 9.–13. no­vem­ber 1987: ob štiristoletnici smrti Primoža Trubarja. Ljubljana: Slovenska matica; Slo­vens­ko protestantsko društvo Primož Trubar, 1996, pp. 168–177.
Janko, A. (1995) “Nemška literarna ustvarjalnost na Slovenskem. Zgodovinski oris”, in Oro­žen, M. (ed.) Informativni kulturološki zbornik. Ljubljana: Seminar slovenskega jezika, li­te­rature in kulture pri Oddelku za slovanske jezike in književnosti Filozofske fakultete. Ljub­ljana, pp. 319–333.
Jérôme (1993–1999). Commentaires de Jérôme sur le prophète Isaïe. Gryson, R. and Ga­briel, C. (eds.). 5 vol. Freiburg: Herder.
Kapelli, Th. O. P. (1975) Scriptores Ordinis Praedicatorum Medii Aevi. Roma: Typis po­ly­glot­tis Vaticanis.
Kern, A. (1942) Die Handschriften der Universitätsbibliothek Graz. Bd. 1. Leipzig: Har­ras­so­witz.
Kern, A. (1956) Die Handschriften der Universitätsbibliothek Graz. Band 2. Wien: Öster­rei­chische Staatsdruckerei.
Kern, A. (1967). Die Handschriften der Universitätsbibliothek Graz. Band 3. Nachträge und Re­gister zusammengestellt von Maria Mairold. Wien: Georg Prachner Verlag.
Kersche, P., Merše, M. (2016) “Megiser, Hieronymus”, in Sturm Schnabl, K. and Schnabl, B.-I. (eds.) Enzyklopädie der slowenischen Kulturgeschichte in Kärnten-Koroška von den Anfängen bis 1942. Band 2: J–PI. Wien; Köln; Weimar: Böhlau, pp. 879–882.
Kidrič F. (1924č) “Slovenske protestantske knjige v protestantski stanovski šoli v Ljubljani 1563–1598”, Časopis za slovenski jezik, književnost in zgodovino, 4()1–4, pp. 130–138.
Kidrič, F. (1924a) “Otrozhia Biblia 1566”, Časopis za slovenski jezik, književnost in zgo­do­vi­no, 4(1–4), pp. 121–125.
Kidrič, F. (1924b) “Otrozhja Tabla (ali Biblia) o. 1580”, Časopis za slovenski jezik, knji­žev­nost in zgodovino, 4(1–4), pp. 125–128.
Kidrič, F. (1924c) “Bohoričev Elementale Labacense cum Nomenclatura”, Časopis za slo­ven­s­ki jezik, književnost in zgodovino, 4(1–4), pp. 128–130.
Kindermann, U. (1999) “Papias”, Lexikon des Mittelalters VI, coll. 1663–1664.
Kleinhans, A. (1932) “De studio Sacræ Scripturæ in Ordine Fratrum Minorum sæculo XIII: Dis­quisitio historica pronuntiata die 5 octobris in Collegio S. Antonii de Urbe occasione inau­gu­rationis anni scholastici 1932–1933”, Antonianum, 7, pp. 413–440.
Kmecl, M. (2000) “Prve slovenske knjige”, in Žnideršič, M. (ed.) Ob 450-letnici izida prve slo­venske knjige. Faksimile prvih slovenskih knjig. Ljubljana: Slovenska knjiga, pp. 4–14.
Kneepkens, C. H. (2009) “Hugutio of Pisa”, in Stammerjohann, H. (ed.) (2009), pp. 540–541.
Kornelis, V. (1556) Dictionarium quatuor linguarum, teutonicae, latinae; Gallicae, & his­pa­ni­cae, eas linguas discere volentibus utilissimum, Cornelio Valerio Ultraiectino in­ter­pre­te … Lovanii: par Bartholomy de Graue.
Kos, M., Stelè, F. (1931) Srednjeveški rokopisi v Sloveniji – Codices aetatis mediae manu scrip­ti qui in Slovenia reperiuntur. Ljubljana: Umetnostno-zgodovinsko društvo.
Krelj, S. (1566) Otrozhia biblia: ein Handtbüchlein, darinn ist vnter anderm der Ca­te­chis­mus von fünfferlei Sprachen. [V Regenspurgi]: [s. n.].
Kristeller, P. (1893) Die italienischen Buchdrucker und Verlegerzeichen bis 1525. Stras­s­burg: Heitz, 1893.
Labarre, A. (1975) Bibliographie du dictionarium d’Ambrogio Calepino. (1502–1779). Ba­den-Baden: Koerner.
Lackner F. (1998) “Zum Kauf der Handschriften der Bibliothek des Deutschen Ordens in Wien durch die Hofbibliothek im Jahre 1861”, Codices Manuscripti, 25, pp. 17–33.
Lägreid, A. (1967) Hieronymus Megiser: Slovenisch-deutsch-lateinisches Wörterbuch. Neu­ge­stal­tung und Faksimile der ersten Ausgabe aus dem Jahre 1592. Bearb. von Annelies Lä­greid. Wiesbaden: O. Harrassowitz.
Lakić, V. (ed.) (1995, 2001). Zbornik o Fau­stu Vrančiću. Zbornik radova sa znanstvenog sku­pa Obitelj Vrančić u hrvatskoj književnosti i znanosti: Šibenik, 12.–14. rujna 1995. Ši­be­nik: Gradska knjižnica »Juraj Šižgorić«, 2001.
Lenartowicz-Zagrodna, A. (2022) “O pewnych i domniemanych edycjach dykcjonarza Mi­ko­łaja Volckmara (On existing and alleged editions of Nicolas Volckmar’s dictionary)”, Prace językoznawcze, 24(2), pp. 95–107.
Leonardi, C. (1956/57) “La vita e l’opera di Uguccione da Pisa Decretista”, Studia Gra­ti­a­na, 4, pp. 37–120.
Lisac, J. (2004) Faust Vrančić i drugi. Jezičnopovijesni ogledi. Šibenik: Gradska knjižnica “Ju­raj Šižgorić”.
Mai, A. (ed.) (1836) Thesaurus novus Latinitatis sive lexicon vetus e membranis nunc pri­mum erutum. Curante A. M. Roma; Typis Collegii Urbani.
Mairold, M. (1979) Die datierten Handschriften der Universitätsbibliothek Graz bis zum Jahre 1600. 1. Teil: Text. 2. Teil: Tafeln. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften.
Mairold, M. (1980) “Zur Bibliotheksgeschichte der Kartause Seitz”, in Hogg, James (ed.) Die Kartäuser in Österreich. Band. 1. Salzburg: Universität, Institut für Anglistik und Ame­ri­kanistik, pp. 21–47.
Manitius, M. (1931) Geschichte de lateinische Literatur des Mittelalters. Dritter Teil (Band): Vom Ausbruch des Kirchenstreites bis zum Ende des zwölften Jahrhunderts. Mün­chen: C. H. Beck’sche Verlagsbuchhandlung.
Marchesinus, J. (1476) Mammotrectus super Bibliam. Venetiis: Franciscus [Renner] de Heil­bronn et Nicolaus de Frankfordia. 40, rom.
Marchesinus, J. (1481) Mammotrectus super Bibliam. Mediolani: Leonhard Pachel et Ulrich Scinz­enzeler, IV. kal. sept. 40, got.
Marchesinus, J. (1489). Mammotrectus super Bibliam. Nurembergae: Georg Stuchs, IX. kal. febr. 40, got.
Martialis, M. V. (2006) Epigrammata. Post V. Heraeum D. R. Shackleton Bailey. Editio ste­reo­typa editionis primae. Monachii et Lipsiae: K. S. Saur.
MDZ – Münchener DigitalisierungsZentrum
Megiser, H. (1592). Dictionarium quatuor linguarum, videlicet Germanicae, Latinae, Illy­ri­cae (quae vulgo Sclavonica appelatur) & Italicae sive Hetruscae. Auctore Hieronymo Me­gi­ser. Impressum Graecii Styriae a Iohanne Fabro; cum S. Caes. Majestatis Privilegio Oc­ten­nali.
Megiser, H. (1603) Thesaurus polyglottus: vel, Dictionarium multilingue: ex quadringentis cir­citer tam veteris, quam novi (vel potiùs antiquis incogniti) orbis nationum linguis, dia­lec­tis, idiomatibus & idiotismis, constans … / collectum [et] concinnatum, ab Hie­ro­ny­mo Megisero. Francofurti ad Moenum: sumptibus authoris.
Megiser, H. (1744) Dictionarium quatuor linguarum: videlicet Germanicae, Latinae, Illy­ri­cae (quae vulgo Sclavonica appellatur) & Italicae, sive Hetruscae / auctore Hieronymo Me­gi­sero; impressum anno 1592 Graecii Styriae à Joanne Fabro, … nunc vero … opera, [et] studio A.A. R.R. P.P. Societ. Jesu Collegii Clagenfurtensis correctum & auctum. Cla­gen­fur­ti: typis Joannis Friderici Kleinmayr.
Megiser, H. (1977) Thesaurus polyglottus / Hieronymus Megiser. Iz njega je slovensko be­sed­je z latinskimi in nemškimi pomeni za Slovensko-latinsko-nemški slovar izpisal in ure­dil Jože Stabéj. Ljubljana: Slovenska akademija znanosti in umetnosti.
Meineke, B. (1993) “Zu einer Edition der sogenannten Glossae Salomonis”, in Bergmann, R. Probleme der Edition althochdeutscher Texte. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, pp. 18–37.
Meineke, B. (2009) “Die Glossae Salomonis”, in Bergmann, R. and Stricker, S. (eds.) Die alt­hoch­deutsche und altsächsische Glossographie. Ein Handbuch. Berlin; New York, pp. 829–858.
Melich, J. (ed.) (1906) Szikszai Fabricius Balázs latin-magyar szójegyzéke. 1590-BŐL. Bu­da­pest: Magyar Tudományos Akadémia.
Menato, M., Sandal, E. and Zappella, G. (eds.) (1997) Dizionario dei tipografi e degli edi­to­ri italiani: il Cinquecento: Volume I: A – F. Milano: Bibliografica.
Menato, M., Sandal, E. and Zappella, G. (eds.) (2020) Dizionario dei tipografi e degli edi­to­ri italiani: il Cinquecento: Volume II: G. A cura di Marco Menato. Trieste: Libreria an­ti­qua­ria Drogheria 28.
Mencaroni Zoppetti, M. and Mencaroni, E. (eds.) (2005) Società, cultura, luoghi al tempo di Am­brogio da Calepio. Bergamo: Edizioni dell’ Ateneo.
Merše, M. (2006a) “Megiserjeva slovarja in oblikujoča se knjižnojezikovna norma v 16. sto­let­ju”, Stati inu obstati, 3-4, pp. 123–137.
Merše, M. (2006b) “Slovensko besedje v Megiserjevih slovarjih (1592, 1603) in knjiž­no­je­zi­kov­na raba v 16. stoletju”, in Koletnik, M. and Smole, V. (eds.) Diahronija in sinhronija v dialektoloških raziskavah. Maribor: Slavistično društvo, pp. 485–493.
Merše, M. (2014) “Megiserjeva slovarja 1592 in 1603 v slovenski jezikoslovni zavesti ter pre­kriv­nost slovenskega besedja v njih”, Stati inu obstati, 19/20, pp. 42–66, 428–429.
Mlinarič, J. (1984) “Kartuzija Bistra od 1255 do 1782”, in Dolinar, F. M. (ed.) Benediktinci, kar­tu­zijani, cistercijani. Pleterje: Kartuzija; Stična: Cisterca, pp. 163–191.
Mlinarič, J. (1988) “Die slowenischen Kartausen Žiče/Seitz und Bistra/Freudental in der Zeit der Gegenreformation bis zur Aufhebung im Jahre 1782”, in Früh, M., Ganz, J. und Füh­rer, R. (eds.) Die Kartäuser im 17. und 18. Jahrhundert. Akten des VIII. Internationalen Kon­gresses für Kartäuserforschung. Ittingen: Stiftung Kartause Ittingen, pp. 137–150.
Mlinarič, J. (1991) Kartuziji Žiče in Jurklošter. Maribor: Obzorja.
Mlinarič, J. (2001). Kartuzija Bistra. Ljubljana: Družina.
Mlinarič, Jože: Stiška opatija 1136–1784. Novo mesto: Dolenjska založba, 1995.
Moguš, M. (2009) Povijest hrvatskoga književnoga jezika. Zagreb: Nakladni zavod Globus.
Müller, P. O. (2001) Deutsche Lexikographie des 16. Jahrhunderts. Konzeptionen und Funk­ti­o­nen frühneuzeitlicher Wörterbücher. Tübingen: Max Noemeyer Verlag.
Müller, P. O. (2012) “Dasypodius, Petrus”, Frühe Neuzeit in Deutschland 1520-1620. Ver­fas­serlexikon 2, pp. 113–119.
Müller, W. P. (2015) Huguccio: The Life, Works, and Thought of a Twelfth-Century Ju­rist. Washington: Catholic University of America Press.
NALJ – Nadškofijski arhiv Ljubljana (Ljubljana Archdiocesan Archives)
NŠAM – Nadškofijski arhiv Maribor (Archdiocesan Archives of Maribor)
NUK – Narodna in univerzitetna knjižnica Ljubljana (National and University Library in Ljubljana); Ms – Rokopisna zbirka in nacionalni literarni arhiv (Manuscript Collection and National Literary Archive)
ÖNB – Österreichische Nationalbibliothek (Austrian National Library) – Cod. HAN MAG – Sam­mlung von Handschriften und alten Drucken (Department of Manuscripts and Rare Books)
Orel Pogačnik, I. (1995) “Razvoj slovenskega besedišča od Megiserja do Pleteršnika”, in ur. Oro­žen, M. (ed.) Zbornik predavanj. (XXXI. seminar slovenskega jezika, literature in kul­ture (26. 6.–15. 7. 1995).) Ljubljana: Filozofska fakulteta, Oddelek za slovanske je­zi­ke in književnosti, pp. 245–258.
Orožen, M. (1983/84) “Dalmatinov Register – prvi sinonimni slovarček slovenskega knjiž­ne­ga jezika”, Jezik in slovstvo, 29(6), pp. 196–209.
Orožen, M. (1989) “Govorno in knjižno besedje v Megiserjevem slovarju 1744”, Slavistična re­vi­ja, 37, pp. 121–133.
Orožen, M. (1995) “Hieronim Megiser v slovenskem slovaropisju”, in Koledar Mohorjeve druž­be v Celovcu za navadno leto 1995. Celovec: Mohorjeva družba, pp. 63–65.
Orožen, M. (1996) Poglavja iz zgodovine slovenskega knjižnega jezika: od brižinskih spo­me­ni­kov do Kopitarja. Razprave. Ljubljana: Filozofska fakulteta.
Orožen, M. (2003) Razvoj slovenske jezikoslovne misli. Maribor: Slavistično društvo.
Osberno (1996). Derivazioni. Paola Busdraghi, Maria Chiabó, Andrea Dessi Fulgheri, Paolo Gat­ti, Rosanna Mazzacane, Luciana Roberti, sotto la direzione di Ferruccio Bertini e Vin­cenzo Ussani jr. 2. vol. Spoleto: Centro italiano di studi sull’alto medioevo.
Oter Gorenčič, M., Plevnik, M., Sapač, I. and Žnidaršič, R. (2021). Žička kartuzija. Ljub­ljana: Založba ZRC.
Pallmann, H. (1887) “Pachel, Leonhard”, Allgemeine Deutsche Biographie 25, p. 43.
Powitz, G. (1988) “Das Catholicon – Umrisse der handschriftlichen Überlieferung”, in Bor­gol­te, M. and Spilling, H. (eds.) Litterae medii aevi: Festschrift für Johanne Autenrieth zu ihrem 65. Geburtstag. Sigmaringen: Jan Thorbecke Verlag, pp. 209–223.
Powitz, G. (1996) “Le Catholicon: Esquisse de son histoire”, in Hamesse, Jacqueline (ed.) Les manuscrits des lexiques et glossaires de l’Antiquité tardive à la fin du Moyen Âge: Ac­tes du Colloque international organisé par le Ettore Majorana Centre for Scientific Cul­ture (Erice, 23–30 septembre 1994). Louvain-la-Neuve: Fédération internationale des instituts d’études médiévales, 299–336.
Putanec, V. (1993) “Faust Vrančić (1551–1617) kao leksikograf”, Encyclopae­dia moderna, 14 (2(42)), pp. 144–149.
Quadrelli, L. (2011) Verso l’edizione del Dictionarium latino-volgare di Ambrogio da Ca­le­pio. Diss. Università Cattolica del Sacro Cuore – sede di Brescia –, Facoltà di Lettere e Fi­lo­sofia, Brescia.
Reichling, D. (1907) Appendices ad Hainii-Copingeri Repertorium bibliographicum: ad­di­ti­o­nes et emendationes. Fasciculus II. Monachii: Iac. Rosenthal.
Reissner, C. (1965) Die «Magnae Derivationes» des Uguccione da Pisa und ihre Bedeutung für die Romanische Philologie. Roma: Edizioni di storia e letteratura.
Reynolds, S. (2009) “Giovanni Balbi (Lat. Johannes de Balbis Ianuensis)”, in Stam­mer­jo­hann, H. (ed.) (2009), pp. 540–541.
Rigler, J. (1967) “Register v Dalmatinovi Bibliji”, Jezik in slovstvo 12(3), pp. 104–106.
Robustelli della Cuna, F. (1975) “Sulla Panormia di Osbern da Glouchester”, Aevum, 49(1–2), pp. 127–136.
Rossebastiano Bart, A. (1986) “Alle origini della lessicografia italiana”, Lexique, 4, pp. 113–156.
Roth, F. W. E. (1886) Die Druckerei zu Eltville im Rheingau und ihre Erzeugnisse. Ein Bei­trag zur Bibliographie des 15. Jahrhunderts. Augsburg: Verlag des Literarischen Ins­ti­tuts von Dr. M. Huttler.
Roth, F. W. E. (1901) “Zur Geschichte der Eltviller Buchdruckerei 1467–1476”, Centralblatt für Bibliothekswesen, 18, pp. 114–122.
Sakrausky, O. (1998) “Protestantische Sprachschopfung bei den Slowenen im 16. Jahr­hun­dert. Einfuhrung zur lateinischen Vorrede der Grammatik des A. Bohorič und den la­tei­ni­schen Disticha des Worterbuches in vier Sprachen von Hieronymus Megiser”, Jahr­buch fur die Geschichte des Protestantismus in Osterreich, 114, pp. 5–24.
Salvioni, A. (1839) Di Ambrogio Calepino e del suo dizionario. Ragionamento di Agostino Sal­vi­oni letto nella pubblica sessione dell’ateneo il giorno 22 agosto 1839. Bergamo: Dal­la Stamperia Mazzoleni.
Sandal, E. (1977, 1981) Editori e tipografi a Milano nel cinquecento. 3 vol. Baden-Baden: Koer­ner.
Schirokauer, A. (1987) “Dasypodius-Studien”, in Wegera, K.-P. (ed.) Studien zur früh­neu­hoch­deutschen Lexikologie und zur Lexikographie des 16. Jahrhunderts. Heidelberg: Carl Winter Verlag, pp. 38–121.
Sharpe, R. (2009) “Osbern of Gloucester”, in Stammerjohann, H. (ed.) (2009), pp. 1102–1103.
Simoniti, P. (1979). Humanizem na Slovenskem in slovenski humanisti do srede XVI. sto­letja. Ljubljana: Slovenska matica.
Sleumer, A. (1926) Kirchenlateinisches Wörterbuch. Zweite Auflage. Limburg a. d. Lahn: Ge­brüder Steffen.
Stabej, J. (1967) “Začetki slovenskega slovarstva v 16. stoletju”, Jezik in slovstvo, 12(6), pp. 182–188.
Stabej, J. (1976) “Wörterverzeichnis der Sprachbemerkungen und des Registers in der Biblia Dal­ma­tins 1584”, in Slodnjak, A. and Berčič, B (eds.) Jurij Dalmatin, Biblia: 1584. Teil 2: Ab­han­dlungen. München: R. Trofenik, pp. 101–181.
Stabej, J. (1977) Hieronymus Megiser: Thesaurus polyglottus. Iz njega je slovensko besedje z latinskimi in nemškimi pomeni za Slovensko-latinsko-nemški slovar izpisal in uredil Jože Stabej. Ljubljana: Slovenska akademija znanosti in umetnosti.
Stammerjohann, H. (ed.) (2009) Lexicon Grammaticorum. A Bio-Bibliographical Com­pa­ni­on to the History of Linguistics. Second Edition, Revised and Enlarged. Tübingen: Max Nie­meyer.
Stanonik, J. (1957) Ostanki Srednjeveškega nemškega slovstva na Kranjskem. [Die Über­reste der deutschen Literatur des Mittelalters in Krain]. Diss. Ljubljana: [J. Stanonik,] 1957.
Stanonik, J. (1973) “Althochdeutsche Glossen aus Ljubljanaer Handschriften”, Acta Neo­phi­lo­lo­gica, 6, pp. 3–24.
Stanonik, J. (1987) “Die deutsche Literatur im mittelalterlichen Slowenien”, Acta neo­phi­lo­lo­gi­ca, 20 (1987), pp. 9–18.
Steiff, K. (1886) “Nicolaus von Frankfurt”, Allgemeine Deutsche Biographie, 23, p. 624.
Steiff, K. (1891) “Scinzenzeler« Allgemeine Deutsche Biographie, 33, pp. 476–479.
Steinmeyer, E. and Sievers, E. (1898, 1969) Die althochdeutschen Glossen. Vierter Band: Al­pha­betisch geordnete Glossare. Adespota. Nachträge zu Band I–III. Hand­schriften­ver­zeichniss. Berlin: Weidmannsche Buchhandlung, 1898 (Dublin; Zürich: Weidmann, 1969).
Stelten, L. F. (1997) Dictionary of Ecclesiastical Latin. Peabody, Massachusetts; Hend­rick­son Publishers.
Stepischnegg, J. M. (1884) Das Karthäuser-Kloster Seiz. Marburg: Selbstverlag.
Šorn, J. (1892) “Glossarien Fragmente des Stätischen Archivs zu Laibach”, Mittheilungen des Musealvereines für Krain, 5(1), pp. 100–117.
Tabulae codicum (1893) Tabulae codicum manu scriptorum, praeter graecos et orientales in Bib­li­otheca Palatina Vindobonensi asservatorum. Edidit Academia Caesarea Vin­do­bo­nen­sis. Volumen VIII: Cod. 14001-15500. Vindobonae: Commission bei Carl Gerold’s Sohn.
Tancke, G. (1984) Die italienischen Wörterbücher von den Anfängen bis zum Erscheinen des »Vocabolario degli Accademici della Crusca« (1612). Bestandsaufnahme und Ana­ly­se. Tübingen: M. Niemeyer, 1984.
Trubar, P. (1550). Abecedarium vnd der klein Catechismus in der Windischen Sprach = Ane Bu­quice, is tih se ty mladi inu preprosti Slouenci mogo lahku vkratkim zhasu brati nau­uzhiti. … Gedruckt in Sybenburgen [i. e. Tübingen]: durch Jernei Skuryaniz [i. e. Ulrich Mor­hart].
UBG – Universitätsbibliothek Graz (University Library Graz)
Uguccione da Pisa (2004) Derivationes, Edizione critica princeps. Enzo Cecchini, Guido Ar­bizzoni, Settimio Lanciotti, Giorgio Nonni, Maria Grazia Sassi, Alba Tontini (eds.), 2 vols. Firenze: Sismel-Edizioni del Galluzzo.
Urlep, L. (2012). “Inkunabule v Nadškofijskem arhivu Maribor: splošen pregled in ma­te­ri­alno varstvo”, in Gostenčnik, N. (ed.) Tehnični in vsebinski problemi klasičnega in elek­tron­skega arhiviranja: arhivistika in informatika. Zbornik mednarodne konference, [Ra­den­ci, 28.-30. marec 2012]. Maribor: Pokrajinski arhiv, pp. 367–380.
Vale, G. (ed.) (1943, 1983) L’itinerario di Paolo Santonino in Carintia, Stiria e Carniola ne­gli anni 1485–1487 (Codice Vaticano Latino 3795). Città del Vaticano: Biblioteca Apo­sto­lica Vaticana, (reprint 1983).
van Liere, F. (2003) “Tools for Fools: Marchesinus of Reggio and His Mammotrectus”, Me­di­eval Perspectives, 18, pp. 193–206.
Verantius, F. (1595). Dictionarium quinque nobilissimarum Europae linguarum, Latinae, Ita­li­cae, Germanicae, Dalmaticae & Ungaricae. Venetiis, apud Nicolaum Morettum.
Vergilius Maro, P. (2009) Aeneis. Recensuit atque apparatu critico instruxit Gian Biagio Con­te. Berolini Et Novi Eboraci; Walter De Gruyter.
Vidmar, Luka (ed.) (2018) Križanke. Ljubljana: Srednja šola za oblikovanje in fotografijo.
Vocabularius ex quo (1482). Vocabularius ex quo. [Spirae]: per Petrum Drach Spirensiu[m].
Vodnik, V. (1809) Geschichte des Herzogthums Krain, des Gebiethes von Triest und der Graf­schaft Görz. Wien: im Verlagsgewölbe des k. k. Schulbücher-Verschleisses bey St. An­na in der Johannis-Gasse.
Vodopivec, J. (2000) Vezave srednjeveških rokopisov: strukturne prvine in njihov razvoj (Me­di­eval bindings in Slovenia: binding structures on stiff-board manuscripts). Ljub­lja­na: Arhiv Republike Slovenije.
von Radics, P. (1866) “Wissenschaftlicher Bericht über die von dem Gefertigten nach Be­schluß des löbl. Gemeinderathes vorgenommene Durchsicht und Ordnung des Archives und der älteren Registratur der Stadt Laibach”, Mittheilungen des historischen Vereines für das Herzogthum Krain 21, pp. 29–37.
Vončina, J. (1979) “Vrančićev rječnik”, Filologija, 9, pp. 7–36.
Voulliéme, E. (1922) Die deutschen Drucker des fünfzehnten Jahrhunderts. Zweie Auflage. Ber­lin: Verlauf der Reichsdruckerei.
Vrančić, F. (1992) Dictionarium quinque nobilissimarum Europae linguarum, Latinae, Ita­li­cae, Germanicae, Dalmati[c]ae, & Ungaricae. 6. izd., pretisak prema izvorniku iz 1595. go­dine. Zagreb: Novi Liber.
Vrtovčeva, V. (1940): “O Megiserjevem slovarju”, Slovenski jezik. Glasilo Slavističnega druš­tva, 3, 68–72.
Vytautas Gerulaitis, L. (1976). Printing And Publishing In Fifteenth-Century Venice. Chi­ca­go; London: Mansell Information/Publishing; American Library Association.
Wadding, L. (1906) Scriptores ordinis minorum quibus accessit syllabus illorum qui ex eo­dem ordine pro fide Christi fortiter occubuerunt. … Romae: editore Doct. Attilio Nar­dec­chia.
Weijers, O. (1989) “Lexicography in the Middle Ages”, Viator, 20, pp. 139–153.
West, J. (1989) Lexical innovation in Dasypodius’ dictionary: a contribution to the study of the development of the early modern German lexicon based on Petrus Dasypodius’ Dic­tio­na­rium latinogermanicum, Strassburg 1536. Berlin; New York: Walter de Gruyter.
Wetekamp, S. (1980) Dictionarium latinogermanicum et vice versa (1535). Untersuchungen zum Wortschatz. Göttingen: Kümmerle Verlag.
Zadnikar, M. (1972) Srednjeveška arhitektura kartuzijanov in slovenske kartuzije (L’archi­tec­tu­re médiévale des chartreux et les chartreuses slovènes). Ljubljana: Državna založba Slo­venije.
Zotter, H., Kern, A. and Mairold, M. (2023). Die Handschriften der Universitätsbibliothek Graz. Graz: Universitätsbibliothek Graz, Stand 2023.